Andy en zijn grootmoeder in Suriname 2006
Andy is opgegroeid bij zijn grootmoeder, die een bepalende rol heeft gespeeld in zijn leven en vorming.
Zij voedde hem op en nam hem al op jonge leeftijdmee in de wereld van de
Afro-Surinaamse cultuur. Zijn grootmoeder leerde hem niet alleen over tradities, gebruiken en waarden, maar maakte hem ook duidelijk dat hij op een dag haar werk zou overnemen, wanneer zij er niet meer zou zijn. Vanuit die gedachte moest Andy praktijkkennis opdoen. Zelf noemt hij deze periode zijn opleiding tot cultuurkenner en cultuurdrager.
Short movie: Waka nanga mi styling door Andy
Samen met zijn grootmoeder bezocht Andy tal van plekken en gebeurtenissen waar de Afro-Surinaamse cultuur centraal stond. Zo nam zij hem mee naar winti-bijeenkomsten, verjaardagsfeesten, koto-dansavonden en andere belangrijke culturele momenten. Door deze ervaringen leerde Andy de cultuur niet alleen begrijpen, maar ook voelen en beleven. Andy komt uit een zeer muzikale familie: de families Moorman, Nimmermeer en Villefort. Zowel van moeders- als vaderskant hebben zijn familieleden een belangrijke bijdrage geleverd aan de Afro-Surinaamse muziek. Tot op de dag van vandaag zijn hun muzikale invloeden hoorbaar en levend binnen de gemeenschap.
Andy aan het werk voor een afstudeerproject van jongeren die een modeopleiding doen
Al op jonge leeftijd kwam Andy in aanraking met bekende cultuurdragers, zoals Marianne Markelo, Marlene Ceder, Heloïse Holband en Irwin Goedhart. Zijn interesse in wintimuziek was van jongs af aan bijzonder groot. Dit is niet verwonderlijk, aangezien zijn overgrootmoeder van vaderskant, Heloïse Vertrouwd, een bekende laku-zangeres was. Laku is een traditionele Afro-Surinaamse zangvorm die vaak wordt uitgevoerd bij rituelen en spirituele bijeenkomsten. De zang is verhalend, ritmisch en sterk verbonden met voorouderverering en de winti-traditie. Vanuit deze rijke achtergrond is het logisch dat Andy’s favoriete Afro-Surinaamse muziekstijl de banya is, een muziekstijl die diep geworteld is in de Afro-Surinaamse tradities.
Nana Efua Markelo met een hoofddoek die door Andy gevouwen is.
Een ander familielid voor wie Andy grote bewondering heeft, is Orlando Villefort, beter bekend als Akrewa, de zoon van de broer van zijn oma. Voor Andy is Akrewa de koning van de winti-drum muziek. Hij wordt door velen gerespecteerd om zijn kennis, vakmanschap en spirituele kracht. Andy is trots en dankbaar dat hij tegenwoordig samen met zijn oom mag musiceren en beseft dat hij nog veel te leren heeft.
Andy aan het werk tijdens herdenking slavernij verleden
Andy heeft de eer gehad om te leren van grote en bekende winti-zangers, onder wie Anne Goedhart, Iwan Pere, Poline Spier, Iwan Esseboom, Letitia Mijnals, Emma Mais, Rony Nelom en Angelo Blakman. Een bijzondere inspiratiebron voor Andy was de broer van zijn grootmoeder, Alexander Villefort. Opa Alex was een van de voorzangers van NAKS Suriname. NAKS (Na Afrikan Kulturu fu Sranan) is een culturele organisatie die zich inzet voor het behoud, de ontwikkeling en de overdracht van Afro-Surinaamse cultuur, met speciale aandacht voor dans, muziek, taal en traditionele kennis. Binnen de familie wordt vaak gezegd dat Andy in de voetsporen treedt van zijn grootoom en dat zijn stem soms sterk op die van hem lijkt.
1999 Iwan Perre en 2024 Andy houdt de traditie in stand
Van jongs af aan had Andy een grote interesse in zang.
Hij hecht veel waarde aan goed en harmonieus klinkende achtergrondzang en vindt dat het koor een dragende rol speelt binnen muziek. Een grote wens van hem was om samen te zingen met de dames van Mi Oso Es Mi Kas. De gezusters Sinester stonden bekend om hun prachtige koorgeluid. Samen vormden zij de groep Awidja, waarin Andy een van de voorzangers was. Hij heeft maar liefst achttien jaar in deze groep gezongen en was een zeer actief en betrokken lid. In de wandelgangen werd vaak gezegd dat Awidja bijna hetzelfde geluid had als het koor van NAKS Suriname, wat als een groot compliment werd beschouwd.
Awidya tijdens een winti prey in Gaasperplas
Naast alles wat hij van zijn grootmoeder leerde, vond Andy het belangrijk om een bredere en diepere kijk te krijgen op de koto- en angisa-cultuur. Dankzij Christina van Russel Henar heeft hij hierin veel verdieping en inzicht gekregen. Het Kotomuseum is voor Andy als een tweede huis. Dit museum speelt een cruciale rol in het behoud en de overdracht van de koto- en angisa-cultuur. Het vertelt het verhaal van Afro-Surinaamse vrouwen, hun geschiedenis, kracht, identiteit en creativiteit. Andy vindt het van groot belang dat het Kotomuseum bestaat, omdat het een plek is waar kennis wordt bewaard en doorgegeven aan volgende generaties.
Christine van Russel- Hennar tijdens de grote Suriname tentoonstelling
Andy is multitalentvol en zeer artistiek, iets wat duidelijk zichtbaar is in zijn werk van vandaag de dag. Alles wat hij tijdens zijn socialisatie heeft geleerd, verwerkt hij bewust in zijn creaties en optredens. Daarbij mag ook de brassband brotherhood niet worden vergeten. De brassband was meer dan alleen muziek; het is een broederschap waarin discipline, samenwerking en respect centraal staan. Het hield jongeren van de straat. Door de ontelbare parades die Andy heeft gelopen en zijn betrokkenheid bij belangrijke momenten zoals eerste paal-ceremonies en openingen van nieuwe zaken, weet hij precies hoe een stoet gevormd moet worden, hoe een parade gelopen wordt en hoe een ceremonie begeleid dient te worden.
The Brotherhood brassband op Zandvoort tijdens het percussie jeans festival
Andy blijft zich voortdurend ontwikkelen en deelt zijn kennis met passie en overtuiging met anderen. Wie met Andy samenwerkt, komt onvermijdelijk in aanraking met de rijkdom en diepgang van de Afro-Surinaamse cultuur. Voor Andy is het van groot belang dat culturele symbolen zoals de angisaen de kotostructureel zichtbaar blijven binnen de samenleving. Op uiteenlopende manieren zet hij zich hiervoor in en schroomt hij niet om zijn stem te laten horen wanneer dat nodig is.
Daarnaast richt Andy zich met veel toewijding op jongeren. Hij wil hen leren en motiveren om zich bewust te worden van hun zwart-zijn binnen de westerse wereld. Hoe behoud je je culturele identiteit? En hoe geef je daar vorm aan in het dagelijks leven? Dit zijn essentiële en actuele vragen die Andy centraal stelt in zijn werk en die hij met kennis, betrokkenheid en inspiratie bespreekbaar maakt.
Andy tijdens het Moederdag event van Tori Oso Utrecht Stadsschouwburg Utrecht
Dubbelklik hier om je eigen tekst toe te voegen.
Copyright © Alle rechten voorbehouden